Toen we drie jaar geleden kozen voor een Steward Owned bedrijfsmodel werden we vaak nog heel vreemd aangekeken. Waarom zou je een bedrijf starten als het niet je primaire doel is om winst te maken? 

Afgelopen week was Iona op het We Are Stewards Festival en daar ontdekte ze dat we niet gek zijn. We zijn gewoon voorlopers van een beweging die waarschijnlijk alleen nog maar zal blijven groeien. Van een zaaltje met 30 man was er nu een zaal met 300 man met meerdere grote sprekers. Opeens vragen andere bedrijven ons hoe het is om een Steward Owned bedrijf te zijn en hoe we dat hebben geregeld. 

Een Steward Ownership klinkt misschien als juridisch jargon, maar het zegt alles over waarom we doen wat we doen. In deze blog leggen we uit wat steward ownership is, hoe het werkt en waarom het zo goed past bij een eerlijke specerijenhandel.

Wat is steward ownership?

Steward ownership  is een eigendomsvorm waarbij zeggenschap en economisch eigendom van een bedrijf van elkaar gescheiden zijn. In een traditioneel bedrijf horen die twee bij elkaar: wie de aandelen bezit, beslist én strijkt de winst op. Bij een steward-owned bedrijf is dat anders. De zeggenschap ligt bij mensen die nauw verbonden zijn met het bedrijf en zijn missie: de stewards. Zij zijn als het ware rentmeesters die het bedrijf beheren voor de lange termijn, niet voor hun eigen portemonnee.

Volgens We Are Stewards, de Nederlandse stichting die steward ownership op de kaart zet, rust dit model op twee principes.

De twee principes van steward ownership

1. Zelfbeheer: zeggenschap is niet te koop

De stemrechten liggen bij stewards, mensen die betrokken zijn bij het bedrijf en de missie. Die zeggenschap kan niet verkocht worden. Er kan dus nooit zomaar een grote partij binnenstappen die het bedrijf opkoopt en de koers verlegt. De missie blijft leidend, ook als de oprichters ooit het stokje overdragen.

2. Winst is een middel, geen doel

Natuurlijk willen we winst maken. Een gezond bedrijf heeft dat nodig. Maar winst is een middel om de missie te dienen, geen doel op zich. Winst wordt geïnvesteerd in het bedrijf of ingezet voor de missie. Investeerders en oprichters krijgen een eerlijke vergoeding, maar die is begrensd in tijd, omvang of invloed. Niemand kan het bedrijf leegtrekken of verkopen voor eigen gewin.

Eigenlijk heel logisch toch? Dat de mensen die dagelijks aan het bedrijf werken de koers bepalen en de buitenstaanders met een grote zak geld. 

Hoe werkt dat in de praktijk?

Steward ownership is geen aparte rechtsvorm. Het wordt vastgelegd in de statuten en de structuur van een bedrijf. We Are Stewards beschrijft drie veelgebruikte modellen:

• Het gouden aandeel. De stemrechten liggen bij de stewards. Een onafhankelijke stichting houdt een zogeheten gouden aandeel, waarmee ze een veto heeft op wijzigingen die de structuur of de missie zouden aantasten. Investeerders kunnen wel economische rechten krijgen.
• Geneutraliseerd kapitaal. Het economisch eigendom ligt bij een stichting, zodat de waarde van het bedrijf niet meer privé ten gelde kan worden gemaakt. De stewards hebben de zeggenschap.
• De beheerstichting. Het hele bedrijf, of het grootste deel van de stemrechten, is ondergebracht in een stichting met een stevige governance.

Het idee is in alle gevallen hetzelfde: de missie wordt juridisch beschermd, zodat die niet afhankelijk is van de goede bedoelingen van één persoon. Wij hebben gekozen voor het model met het gouden aandeel, waarbij wij als stewards zeggenschap en vetorecht hebben op de koers die we varen. 

Je bent in goed gezelschap

Steward ownership is geen nieuw of exotisch idee. Wereldwijd werken grote bedrijven al tientallen jaren zo, en ook in Nederland groeit de beweging snel. Op de lijst van steward-owned bedrijven van We Are Stewards vind je namen als Odin, Coffeecompany en Voys. En ook The Good Spice staat ertussen.

Waarom The Good Spice steward-owned is

Bij een bedrijf als het onze is dit bijna noodzakelijk. We bestaan omdat de specerijenhandel eerlijker kan en moet. Lange handelsketens, prijsdruk en anonieme herkomst zorgen ervoor dat boeren aan het begin van de keten vaak het minst overhouden. Wij kopen zo direct mogelijk in, betalen een eerlijke prijs en zien onze boeren als gelijken.

Maar een missie op de website is pas iets waard als die ook beschermd is. Stel dat we over een paar jaar groot en succesvol zijn. In een traditioneel bedrijf ligt dan de verleiding op de loer om te verkopen aan een grote voedingsmiddelenproducent of om de inkoopprijzen te drukken om de winst te verhogen. Precies dat soort beslissingen maakten de specerijenhandel tot wat hij nu is. Steward ownership sluit dat scenario uit.

Concreet betekent het voor ons:

• De boer blijft centraal. Eerlijke prijzen en langdurige relaties met onze boeren zijn geen marketingverhaal dat bij een nieuwe eigenaar kan verdwijnen.
• We denken in jaren, niet in kwartalen. We kunnen investeren in relaties, kwaliteit en duurzame teelt, ook als dat niet direct rendement oplevert.
• Onze investeerders staan achter de missie. Wie in The Good Spice investeert, doet dat omdat hij gelooft in eerlijke specerijenhandel, niet om snel rijk te worden.
• Het bedrijf is niet te koop. The Good Spice blijft The Good Spice.

Wat betekent dit voor jou?

Als je bij ons een blikje kaneel, peper of nootmuskaat koopt, weet je dat je geld niet verdwijnt in de zakken van aandeelhouders die het bedrijf zo snel mogelijk willen verkopen. Het gaat terug naar waar het hoort: naar betere specerijen, eerlijke prijzen voor onze boeren en een handel die het verdient om ‘good’ genoemd te worden.

Benieuwd naar steward ownership of zelf ondernemer en geïnspireerd geraakt? Neem eens een kijkje op wearestewards.nl. En wil je proeven wat een missiegedreven bedrijf oplevert? Ontdek onze specerijen.